«Ο Ανθρωπος με το Χρυσό Χέρι», ταινία του Preminger, με τον Sinatra εμμονικό τζογαδόρο.
Μαύρη η εμμονή, χρυσό το χέρι...
Από τoν Dr. Στέφανο Καραγιαννόπουλο
Κάποτε οι πρωτόπλαστοι εκδιώχθηκαν από τον Παράδεισο. Εκτοτε η ζωή των απογόνων τους υπήρξε τόσο δύσκολη, που η νεύρωση πηγαίνει χέρι χέρι με την ανθρωπότητα. Ή μήπως όχι;
Ο περί υπάρξεως αγών είναι κανόνας επιβίωσης, κατά τον οποίο διασώζεται ο προσαρμοστικότερος και όχι ο ισχυρότερος. Πρακτικά, αυτός που υιοθετεί στρατηγικές άμυνας και ευκαιριακές επιθέσεις κάτω από κατάλληλες συνθήκες. Κατά την επιβίωση τα πάντα μετουσιώνονται. Προσαρμογή σημαίνει επαναπρογραμματισμός σύμφωνα με τις αντικειμενικές απαιτήσεις της πραγματικότητας. Συμμόρφωση επιθυμιών και παρορμήσεων στα κελεύσματα των εξωτερικών συνθηκών.
Στο πρωκτοσαδιστικό στάδιο της εξέλιξης της προσωπικότητας, το παιδί εκπαιδεύεται στους κανόνες της ατομικής καθαριότητας. Κατά τους οπαδούς της ψυχανάλυσης, η «ψυχαναγκαστική προσωπικότητα» διαμορφώνεται λόγω της απρόσφορης μετεξέλιξης αυτού του σταδίου. Ετσι, παρατηρείται παλινδρόμηση και καθήλωση της προσωπικότητας σε προγενέστερα στάδια ωρίμασης. Προοιδιπόδεια συμπλέγματα, φόβοι απώλειας γονεϊκής στοργής, καταστάσεις πιθανώς αναπόφευκτες, εδραιώνονται και καταδυναστεύουν τον ψυχισμό του παιδιού, ως τραύματα αθεράπευτα. Το άτομο τότε παραμένει ισόβια έγκλειστο, μαζί με τους «ψυχικούς σκελετούς» του παρελθόντος στην ντουλάπα της μοίρας του.
Ενα άτομο με ψυχαναγκαστικές εμμονές, για παράδειγμα, δεν αγοράζει απλώς ένα οποιοδήποτε λαχείο αλλά μόνο εάν λήγει σε 7 ή 3 (τυχεροί αριθμοί για τους λαούς της Μεσογείου), και ουδέποτε σε 13. Χτυπάει πάντα ξύλο πριν μιλήσει για κάτι κακό. Βγαίνει κάθε πρωί από το σπίτι του με το δεξί. Πάει από τον (τυχερό) δρόμο στο γραφείο. Φροντίζει να φορέσει συγκεκριμένη γραβάτα, που τη θεωρεί «γούρι». Η επαναληπτικότητα το απαλλάσσει από το άγχος που συνοδεύει κάθε νέα, άγνωστη προσπάθεια, ενώ πιστεύει ότι με κάποιο μαγικό τρόπο οι αόρατες δυνάμεις του πεπρωμένου του τον προστατεύουν από κάθε κακοτυχία, όταν αυτός συμμορφώνεται με αυτές.
Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει νιώσει άγχος. Παρ’ όλα αυτά ο ορισμός του άγχους ιατρικά είναι δύσκολος.
Σύμφωνα με τις θεωρίες της μάθησης (συμπεριφορική προσέγγιση), οι ιδεοληπτικές διαταραχές και εμμονές αναπτύσσονται σε δύο στάδια. Στο πρώτο, το άτομο βιώνει επαναλαμβανόμενες δυσάρεστες, επίμονες ιδέες, σκέψεις και παρορμήσεις. Στο δεύτερο στάδιο ο ασθενής αναπτύσσει τεχνικές αγχομείωσης, δηλαδή αποκτά αντανακλαστική συμπεριφορά σχεδιασμένη να εξουδετερώνει τη δυσφορία που νιώθει. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η συμπεριφορά του είναι υπερβολική ή παράλογη αλλά δυσκολεύεται να την καθυποτάξει. Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο συχνά θωρακίζεται πίσω από μια επίπλαστη προσωπικότητα και δεν αφήνει τα συναισθήματά του να διαφαίνονται. Υποδύεται μια συγκρατημένη προσωπικότητα, ωστόσο περίεργα πειθαρχημένη. Για παράδειγμα, αδυνατεί να προσφέρει στοργή στους άλλους, ιδιαίτερα στην οικογένεια. Γίνεται υπερβολικά τσιγκούνης σε χρήματα, αλλά και σε φιλοφρονήσεις ή τρυφερότητα. Επιβάλλει κανόνες ήθους και οικονομικής διευθέτησης με έναν τρόπο παράξενο, αυστηρό, συχνά παρορμητικό.
Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική προσέγγιση, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να χειριστούν το άγχος τους και καταφεύγουν –σαν σε εξόδους κινδύνου– σε μηχανισμούς άμυνας. Οπως τα τικ, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη στιγμιαία συναισθηματική αποφόρτιση του στρες. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι μόλις το άτομο τα αντιληφθεί, δύναται ενεργά να τα σταματήσει για κάποιο χρονικό διάστημα. Κατόπιν επανέρχονται. Η δύναμη της συνειδητής παύσης είναι χαρακτηριστικό διακριτικό γνώρισμα από άλλες άσκοπες κινήσεις των χεριών και του προσώπου που ονομάζονται χορειακές –όπως οι μορφασμοί. Είναι παθολογικές. Αλλη οδός δραπέτευσης από το άγχος είναι μια επιλεκτική τελειοθηρία. Εκτελούνται όλα (τα μικρά) θέματα τέλεια, ενώ τα ουσιώδη και υπεύθυνα παραμένουν άλυτα και ανέγγιχτα. Δεν ασχολείται, λόγου χάρη, με τη διεύρυνση του περιορισμένου, συνήθως, κύκλου του αλλά διαμαρτύρεται για τις σπατάλες στα απορρυπαντικά του WC. Η τελειομανία ως «φερετζές ανασφάλειας».
Η αιτιολογία των ψυχαναγκαστικών διαταραχών φαίνεται να είναι πολυπαραγοντική και πολυδιάστατη. Συμπεριλαμβάνει γενετικούς (κληρονομικότητα), φυλογενετικούς, νευρολογικούς αλλά και μαθησιακούς παράγοντες. Το ίδιο το άτομο πάσχει καθώς βασανίζεται από παράλογες έμμονες ιδέες, ατέλειωτες αμφιβολίες, ψυχαναγκαστικούς φόβους. Αιχμάλωτο των τυραννικών σκέψεών του, εμφανίζει διαταραχές στην πρόσληψη τροφής (ψυχογενής ανορεξία – καταναγκαστική βουλιμία), παθολογική χαρτοπαιξία ή εξάρτηση από τυχερά παίγνια, κλεπτομανία, πυρομανία, τριχοτιλλομανία –η μανία να αφαιρούνται βιαίως οι τρίχες, συνήθως από το πίσω μέρος του κεφαλιού. Ή ακόμη Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή, που είναι συνήθης σε ψυχαναγκαστικούς, μια κατάσταση που διαφεύγει την προσοχή μας, καθώς θεωρούμε ότι είναι απλή έκρηξη θυμού. Στη Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή παρουσιάζονται σοβαρές επιθετικές πράξεις, αλλά ο βαθμός της επιθετικότητας που ο ασθενής παρουσιάζει κατά τη διάρκεια των επεισοδίων είναι δυσανάλογα μεγαλύτερος από τον στρεσογόνο παράγοντα που την προκάλεσε (λόγου χάρη, επειδή από απροσεξία κάποιου χύθηκε λίγος καφές στο σακάκι του, αυτός σπάει όλο το σερβίτσιο του καφέ). Ανάμεσα, δε, σε δύο επεισόδια δεν υπάρχουν σημάδια επιθετικότητας.
Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει νιώσει άγχος. Παρ’ όλα αυτά ο ορισμός του άγχους ιατρικά είναι δύσκολος. Το ίδιο δύσκολος είναι και ο καθορισμός των ψυχικών εκδηλώσεων (νευρώσεις) που παρατηρούνται, επειδή πιθανότατα το άγχος –δημιουργικό ή καταστροφικό, παροδικό ή επίμονο, υψηλής έντασης και φυσιολογικό (δημιουργικό) ή παθολογικό (αναπηρικό)– εμφανίζεται ως κοινός παρονομαστής έντονων συγκινησιακών συναισθημάτων. Τα άγχη τυραννούν και βασανίζουν χιλιάδες χρόνια τον sapiens. Η ψυχιατρική μελετά τα νοσήματα αυτά συστηματικά, επειδή εμποδίζουν τη λειτουργικότητα του ανθρώπου. Των θεωριών της ψυχανάλυσης έπεται η βιολογία του άγχους. Στην πρώτη του θεωρία ο Freud απέδωσε το σύμπτωμα άγχους σε «άμεση μεταμόρφωση μη εκφορτισμένης σεξουαλικής ενέργειας». Επειδή η παραδοχή αυτή δεν απέδωσε θεραπευτικά αποτελέσματα, ο ίδιος προσπάθησε να την εξηγήσει με βιολογικούς παράγοντες (δεύτερη θεωρία). Πρακτικά θεωρεί ότι διάφορα βιολογικά ερεθίσματα και η κληρονομικότητα από κοινού διαφοροποιούν την απάντηση (προσωπικότητα) του ατόμου σε κάθε είδους στρες.
Ετσι, οι αγχώδεις διαταραχές (φοβίες, εμμονές, δυσθυμίες, κατάθλιψη) δεν αιτιολογούνται πλέον βάσει του γοητευτικού (αφηρημένου, φανταστικού) μοντέλου της ψυχανάλυσης αλλά με βιολογικές αντικειμενικές μετρήσεις νευροβιοδραστικών ουσιών (ενδορφίνες). Νευροδιαβιβαστές είναι ουσίες που εκκρίνονται από διεγερμένα κύτταρα με σκοπό να μεταβιβάσουν (επικοινωνήσουν) τη νευρική διέγερση (απάντηση) σε ένα άλλο. Αυτοί είναι αρκετοί· οι πλέον γνωστοί που ενεργοποιούνται κυρίως μέσα στον εγκέφαλο είναι η σεροτονίνη, η νορεπινεφρίνη και το GABA. Ολοι, αν και πάρα πολλοί, δρομολογούν τα ψυχικά μας αντανακλαστικά (συμπεριφορά), καθώς παράγουν συναισθήματα που υλοποιούνται σε πράξεις. Βάσει αυτών των παρατηρήσεων υπεισέρχονται οι έννοιες τόσο της κληρονομικότητας (γονιδιακή λειτουργικότητα) όσο και της συμπεριφορικής και γνωστικής ψυχανάλυσης. Η δεύτερη εκμεταλλεύεται την τρομερή ικανότητα του εγκεφάλου για «μετεκπαίδευση» (πλαστικότητα), αρκεί το άτομο να προσέλθει οικειοθελώς. Η σύγχρονη θεραπευτική επηρεάζει αυτά τα «κοκτέιλ» των νευροδιαβιβαστών με ειδικά σεροτονινεργικά και νοραδρενεργικά φάρμακα, τα οποία τροποποιούν συμπεριφορές ψυχαναγκαστικών ασθενών.
Η βουλιμία, για παράδειγμα, σύμφωνα με την ψυχαναγκαστική θεώρηση εκλαμβάνεται ως ψυχαναγκαστική εντολή και πράξη προς αναζήτηση γευστικής λαγνείας μέσα σε μια κατάσταση ενοχικού άγχους –τα γλυκά παχαίνουν! Το άγχος λύεται με την υποχώρηση του ατόμου στην παρόρμηση. Σήμερα, γνωρίζουμε ότι η βουλιμία προκύπτει από κακή αλληλορύθμιση δεκάδας νευροδιαβιβαστών και ορμονών (π.χ. αδιπονεκτίνη, λεπτίνη, ινσουλίνη, κορτιζόλη και νευροπεπτίδια του βλεννογόνου του εντέρου). Οι νευροδιαβιβαστές που συσχετίζονται κυρίως με τις ιδεοψυχαναγκαστικές νευρώσεις και καταναγκαστικές πράξεις παράγονται στον κερκοφόρο πυρήνα του εγκεφάλου. Η βουλιμία αντιμετωπίζεται με τη συνέργεια τόσο φαρμακολογικά (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης) όσο και με τη συμπεριφορική ψυχανάλυση.
Ενας κόσμος φτιαγμένος από άγχη ενοχής και κοινωνιογενείς καταναγκαστικές υποχρεώσεις, που κρατά φυλακισμένα τα θύματά του, χρειάζεται πλήρη αναδόμηση συνθηκών και προσωπικοτήτων. Ωστόσο, το εγχείρημα είναι δύσκολο. Απαιτείται ενόραση, γνώση και ταυτόχρονη φαρμακευτική θεραπεία.
Ο περι υπάρξεως αγών είναι κανόνας επιβίωσης, κατά τον οποίο διασώζεται ο προσαρμοστικότερος και όχι ο ισχυρότερος. Πρακτικά, αυτός που υιοθετεί στρατηγικές άμυνας και ευκαιριακές επιθέσεις κάτω από κατάλληλες συνθήκες. Κατά την επιβίωση τα πάντα μετουσιώνονται. Προσαρμογή σημαίνει επαναπρογραμματισμός σύμφωνα με τις αντικειμενικές απαιτήσεις της πραγματικότητας. Συμμόρφωση επιθυμιών και παρορμήσεων στα κελεύσματα των εξωτερικών συνθηκών.
Στο πρωκτοσαδιστικό στάδιο της εξέλιξης της προσωπικότητας, το παιδί εκπαιδεύεται στους κανόνες της ατομικής καθαριότητας. Κατά τους οπαδούς της ψυχανάλυσης, η «ψυχαναγκαστική προσωπικότητα» διαμορφώνεται λόγω της απρόσφορης μετεξέλιξης αυτού του σταδίου. Ετσι, παρατηρείται παλινδρόμηση και καθήλωση της προσωπικότητας σε προγενέστερα στάδια ωρίμασης. Προοιδιπόδεια συμπλέγματα, φόβοι απώλειας γονεϊκής στοργής, καταστάσεις πιθανώς αναπόφευκτες, εδραιώνονται και καταδυναστεύουν τον ψυχισμό του παιδιού, ως τραύματα αθεράπευτα. Το άτομο τότε παραμένει ισόβια έγκλειστο, μαζί με τους «ψυχικούς σκελετούς» του παρελθόντος στην ντουλάπα της μοίρας του.
Ενα άτομο με ψυχαναγκαστικές εμμονές, για παράδειγμα, δεν αγοράζει απλώς ένα οποιοδήποτε λαχείο αλλά μόνο εάν λήγει σε 7 ή 3 (τυχεροί αριθμοί για τους λαούς της Μεσογείου), και ουδέποτε σε 13. Χτυπάει πάντα ξύλο πριν μιλήσει για κάτι κακό. Βγαίνει κάθε πρωί από το σπίτι του με το δεξί. Πάει από τον (τυχερό) δρόμο στο γραφείο. Φροντίζει να φορέσει συγκεκριμένη γραβάτα, που τη θεωρεί «γούρι». Η επαναληπτικότητα το απαλλάσσει από το άγχος που συνοδεύει κάθε νέα, άγνωστη προσπάθεια, ενώ πιστεύει ότι με κάποιο μαγικό τρόπο οι αόρατες δυνάμεις του πεπρωμένου του τον προστατεύουν από κάθε κακοτυχία, όταν αυτός συμμορφώνεται με αυτές.
Σύμφωνα με τις θεωρίες της μάθησης (συμπεριφορική προσέγγιση), οι ιδεοληπτικές διαταραχές και εμμονές αναπτύσσονται σε δύο στάδια. Στο πρώτο, το άτομο βιώνει επαναλαμβανόμενες δυσάρεστες, επίμονες ιδέες, σκέψεις και παρορμήσεις. Στο δεύτερο στάδιο ο ασθενής αναπτύσσει τεχνικές αγχομείωσης, δηλαδή αποκτά αντανακλαστική συμπεριφορά σχεδιασμένη να εξουδετερώνει τη δυσφορία που νιώθει. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η συμπεριφορά του είναι υπερβολική ή παράλογη αλλά δυσκολεύεται να την καθυποτάξει. Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο συχνά θωρακίζεται πίσω από μια επίπλαστη προσωπικότητα και δεν αφήνει τα συναισθήματά του να διαφαίνονται. Υποδύεται μια συγκρατημένη προσωπικότητα, ωστόσο περίεργα πειθαρχημένη. Για παράδειγμα, αδυνατεί να προσφέρει στοργή στους άλλους, ιδιαίτερα στην οικογένεια. Γίνεται υπερβολικά τσιγκούνης σε χρήματα, αλλά και σε φιλοφρονήσεις ή τρυφερότητα. Επιβάλλει κανόνες ήθους και οικονομικής διευθέτησης με έναν τρόπο παράξενο, αυστηρό, συχνά παρορμητικό.
Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική προσέγγιση, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να χειριστούν το άγχος τους και καταφεύγουν –σαν σε εξόδους κινδύνου– σε μηχανισμούς άμυνας.
Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική προσέγγιση, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να χειριστούν το άγχος τους και καταφεύγουν –σαν σε εξόδους κινδύνου– σε μηχανισμούς άμυνας. Οπως τα τικ, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη στιγμιαία συναισθηματική αποφόρτιση του στρες. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι μόλις το άτομο τα αντιληφθεί, δύναται ενεργά να τα σταματήσει για κάποιο χρονικό διάστημα. Κατόπιν επανέρχονται. Η δύναμη της συνειδητής παύσης είναι χαρακτηριστικό διακριτικό γνώρισμα από άλλες άσκοπες κινήσεις των χεριών και του προσώπου που ονομάζονται χορειακές –όπως οι μορφασμοί. Είναι παθολογικές. Αλλη οδός δραπέτευσης από το άγχος είναι μια επιλεκτική τελειοθηρία. Εκτελούνται όλα (τα μικρά) θέματα τέλεια, ενώ τα ουσιώδη και υπεύθυνα παραμένουν άλυτα και ανέγγιχτα. Δεν ασχολείται, λόγου χάρη, με τη διεύρυνση του περιορισμένου, συνήθως, κύκλου του αλλά διαμαρτύρεται για τις σπατάλες στα απορρυπαντικά του WC. Η τελειομανία ως «φερετζές ανασφάλειας».
Η αιτιολογία των ψυχαναγκαστικών διαταραχών φαίνεται να είναι πολυπαραγοντική και πολυδιάστατη. Συμπεριλαμβάνει γενετικούς (κληρονομικότητα), φυλογενετικούς, νευρολογικούς αλλά και μαθησιακούς παράγοντες. Το ίδιο το άτομο πάσχει καθώς βασανίζεται από παράλογες έμμονες ιδέες, ατέλειωτες αμφιβολίες, ψυχαναγκαστικούς φόβους. Αιχμάλωτο των τυραννικών σκέψεών του, εμφανίζει διαταραχές στην πρόσληψη τροφής (ψυχογενής ανορεξία – καταναγκαστική βουλιμία), παθολογική χαρτοπαιξία ή εξάρτηση από τυχερά παίγνια, κλεπτομανία, πυρομανία, τριχοτιλλομανία –η μανία να αφαιρούνται βιαίως οι τρίχες, συνήθως από το πίσω μέρος του κεφαλιού. Ή ακόμη Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή, που είναι συνήθης σε ψυχαναγκαστικούς, μια κατάσταση που διαφεύγει την προσοχή μας, καθώς θεωρούμε ότι είναι απλή έκρηξη θυμού. Στη Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή παρουσιάζονται σοβαρές επιθετικές πράξεις, αλλά ο βαθμός της επιθετικότητας που ο ασθενής παρουσιάζει κατά τη διάρκεια των επεισοδίων είναι δυσανάλογα μεγαλύτερος από τον στρεσογόνο παράγοντα που την προκάλεσε (λόγου χάρη, επειδή από απροσεξία κάποιου χύθηκε λίγος καφές στο σακάκι του, αυτός σπάει όλο το σερβίτσιο του καφέ). Ανάμεσα, δε, σε δύο επεισόδια δεν υπάρχουν σημάδια επιθετικότητας.
Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει νιώσει άγχος. Παρ’ όλα αυτά ο ορισμός του άγχους ιατρικά είναι δύσκολος. Το ίδιο δύσκολος είναι και ο καθορισμός των ψυχικών εκδηλώσεων (νευρώσεις) που παρατηρούνται, επειδή πιθανότατα το άγχος –δημιουργικό ή καταστροφικό, παροδικό ή επίμονο, υψηλής έντασης και φυσιολογικό (δημιουργικό) ή παθολογικό (αναπηρικό)– εμφανίζεται ως κοινός παρονομαστής έντονων συγκινησιακών συναισθημάτων. Τα άγχη τυραννούν και βασανίζουν χιλιάδες χρόνια τον sapiens. Η ψυχιατρική μελετά τα νοσήματα αυτά συστηματικά, επειδή εμποδίζουν τη λειτουργικότητα του ανθρώπου. Των θεωριών της ψυχανάλυσης έπεται η βιολογία του άγχους. Στην πρώτη του θεωρία ο Freud απέδωσε το σύμπτωμα άγχους σε «άμεση μεταμόρφωση μη εκφορτισμένης σεξουαλικής ενέργειας». Επειδή η παραδοχή αυτή δεν απέδωσε θεραπευτικά αποτελέσματα, ο ίδιος προσπάθησε να την εξηγήσει με βιολογικούς παράγοντες (δεύτερη θεωρία). Πρακτικά θεωρεί ότι διάφορα βιολογικά ερεθίσματα και η κληρονομικότητα από κοινού διαφοροποιούν την απάντηση (προσωπικότητα) του ατόμου σε κάθε είδους στρες.
Οταν η ψυχανάλυση απέτυχε να δώσει τη θεραπεία, τον λόγο είχε πλέον η βιολογία του άγχους. Σε αυτίη, ναι, υπάρχει ελπίς. Αρκεί να ζητηθεί.
Ετσι, οι αγχώδεις διαταραχές (φοβίες, εμμονές, δυσθυμίες, κατάθλιψη) δεν αιτιολογούνται πλέον βάσει του γοητευτικού (αφηρημένου, φανταστικού) μοντέλου της ψυχανάλυσης αλλά με βιολογικές αντικειμενικές μετρήσεις νευροβιοδραστικών ουσιών (ενδορφίνες). Νευροδιαβιβαστές είναι ουσίες που εκκρίνονται από διεγερμένα κύτταρα με σκοπό να μεταβιβάσουν (επικοινωνήσουν) τη νευρική διέγερση (απάντηση) σε ένα άλλο. Αυτοί είναι αρκετοί· οι πλέον γνωστοί που ενεργοποιούνται κυρίως μέσα στον εγκέφαλο είναι η σεροτονίνη, η νορεπινεφρίνη και το GABA. Ολοι, αν και πάρα πολλοί, δρομολογούν τα ψυχικά μας αντανακλαστικά (συμπεριφορά), καθώς παράγουν συναισθήματα που υλοποιούνται σε πράξεις. Βάσει αυτών των παρατηρήσεων υπεισέρχονται οι έννοιες τόσο της κληρονομικότητας (γονιδιακή λειτουργικότητα) όσο και της συμπεριφορικής και γνωστικής ψυχανάλυσης. Η δεύτερη εκμεταλλεύεται την τρομερή ικανότητα του εγκεφάλου για «μετεκπαίδευση» (πλαστικότητα), αρκεί το άτομο να προσέλθει οικειοθελώς. Η σύγχρονη θεραπευτική επηρεάζει αυτά τα «κοκτέιλ» των νευροδιαβιβαστών με ειδικά σεροτονινεργικά και νοραδρενεργικά φάρμακα, τα οποία τροποποιούν συμπεριφορές ψυχαναγκαστικών ασθενών.
Η βουλιμία, για παράδειγμα, σύμφωνα με την ψυχαναγκαστική θεώρηση εκλαμβάνεται ως ψυχαναγκαστική εντολή και πράξη προς αναζήτηση γευστικής λαγνείας μέσα σε μια κατάσταση ενοχικού άγχους –τα γλυκά παχαίνουν! Το άγχος λύεται με την υποχώρηση του ατόμου στην παρόρμηση. Σήμερα, γνωρίζουμε ότι η βουλιμία προκύπτει από κακή αλληλορύθμιση δεκάδας νευροδιαβιβαστών και ορμονών (π.χ. αδιπονεκτίνη, λεπτίνη, ινσουλίνη, κορτιζόλη και νευροπεπτίδια του βλεννογόνου του εντέρου). Οι νευροδιαβιβαστές που συσχετίζονται κυρίως με τις ιδεοψυχαναγκαστικές νευρώσεις και καταναγκαστικές πράξεις παράγονται στον κερκοφόρο πυρήνα του εγκεφάλου. Η βουλιμία αντιμετωπίζεται με τη συνέργεια τόσο φαρμακολογικά (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης) όσο και με τη συμπεριφορική ψυχανάλυση.
Ενας κόσμος φτιαγμένος από άγχη ενοχής και κοινωνιογενείς καταναγκαστικές υποχρεώσεις, που κρατά φυλακισμένα τα θύματά του, χρειάζεται πλήρη αναδόμηση συνθηκών και προσωπικοτήτων. Ωστόσο, το εγχείρημα είναι δύσκολο. Απαιτείται ενόραση, γνώση και ταυτόχρονη φαρμακευτική θεραπεία.
πηγή www.hommemagazine.g
|
